Jakub Jelonek
lipiec-sierpień | 4 (9) 2017

Dlaczego, mimo zmęczenia, jesteśmy szczęśliwi?

O endorfinach słyszał chyba każdy z nas, a nawet jeśli nie, to pewnie nieraz zdarzyło się nam odczuć ich działanie na własnej skórze. Podczas intensywnego wysiłku fizycznego w naszym organizmie syntetyzowane są przeróżne substancje, które, według najnowszych teorii naukowych, zostały stworzone przez ewolucję po to, aby zachęcić nas do aktywności fizycznej.

Okazuje się jednak, że to nie tylko słynne endorfi ny są przyczyną lepszego samopoczucia w trakcie i po zakończeniu aktywności fizycznej. Być może endorfi ny działają o wiele słabiej, niż dotychczas przypuszczano, a głównym sprawcą odczuwania euforii są związki nazywane endokannabinoidami. Nasz mózg wydziela różne związki chemiczne, które są związane z tzw. euforią biegacza (runner’s high, addiction to running). Są to endogenne opioidy, takie jak endorfiny, które są mózgową wersją morfi ny, a także endokannabinoidy, które stanowią mózgową wersję kannabinoidów (znanych z roślinnych substancji psychotropowych wytwarzanych z konopi). Oba te związki, poza poprawą nastroju mogą też wywoływać, u osób aktywnych fizycznie, zmniejszenie odczuwania bólu, czyli analgezję.

Endorfiny

W naszym ciele znajdują się receptory opioidowe, które aktywowane, bólem lub np. silnym stresem, sprawiają, że w mózgu wydzielane są odpowiednie związki chemiczne, zwane endorfi nami. Zalicza się je do grupy hormonów peptydowych, czyli organicznych związków pochodzenia białkowego. Wytwarzają je specyfi czne obszary w mózgu, a także rdzeń kręgowy i, w mniejszym stopniu przysadka mózgowa, skąd dostają się do krwi. Endorfi ny są syntetyzowane także w pewnych obszarach mózgu, skąd nie przenikają do krwi i wywierają działanie lokalne. Dlatego ich stężenie we krwi nie zawsze odzwierciedla zmiany stężenia endorfin w poszczególnych strukturach mózgowych. Na te same receptory działają opioidy egzogenne – zewnętrzne (czyli np. niektóre substancje psychoaktywne), co wywołuje zniesienie bólu, odczuwanie różnych bodźców, uczucie przyjemności i dobrego nastroju, a nawet stany euforyczne. U niektórych osób może to wywoływać silne uzależnienie psychiczne i fizyczne. Endorfi ny zostały odkryte w 1975 r. przez Johna Hughesa i Hansa Kosterlitza, którzy wyizolowali te substancje z mózgu zwierząt. Nazwa endorfi ny powstała od cząstki endo i skrótu od wyrazu morfi na, gdyż substancje te uważano za działające podobnie jak morfina – zmniejszające ból i wprawiające w błogostan. Endorfi ny koordynują też działanie innych hormonów, a także poprawiają funkcjonowanie układu krążenia.

[ . . . ]

Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą prenumeratę w wersji PREMIUM lub PREMIUM+.

PRZEJDŹ DO PEŁNEJ WERSJI ARTYKUŁU

 Strona 35  Strona 36  Strona 37  Strona 38  Strona 39

ZOBACZ ARTYKUŁY O TEJ SAMEJ TEMATYCE

Marcin Rogala
lipiec-sierpień | 4 (9) 2017

10 produktów dla zdrowia Twojego mężczyzny

Odpowiedni dobór żywności to jeden z podstawowych czynników determinujących nasze prawidłowe funkcjonowanie i dobre samopoczucie. Jedzenie powinno się odznaczać odpowiednim bilansem makroskładników, niskim stopniem przetworzenia, wysoką jakością i właściwą zawartością wszelkich nieenergetycznych cząstek, czyli witamin, minerałów i przeciwutleniaczy. Na ogół zaleca się taką samą dietę zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn, ale można wybrać poszczególne składniki jadłospisu, które zawierają...

Marcin Rogala
lipiec-sierpień | 4 (9) 2017

Woda wodzie nierówna, którą z nich wybrać na lato?

Na pytanie, jaki jest najważniejszy składnik diety, niektórzy odpowiedzą, że jest nim białko, będące jedynym makroskładnikiem, którego organizm nie potrafi magazynować. Inni wskażą węglowodany, które są podstawowym źródłem energii, a jeszcze inni wspomną o warzywach i owocach, ponieważ właśnie ta grupa pokarmów stanowi dietetyczną podstawę w nowej piramidzie zdrowego żywienia. Jeden składnik naszego pokarmu wyprzedza jednak całą tę trójkę, a mowa oczywiście o wodzie.

Zobacz więcej artykułów z działu "Warsztat dietetyka".